Met de organisatie van zo’n lancering doemt er direct een nieuw dilemma op: Wat doe je met al je vrienden die elke keer maar weer naar je verhalen hebben moeten luisteren over dat boek? Die kan ik toch moeilijk 149 piek laten betalen omdat ze met mij willen toasten op het boek! Ik heb de masterclass daarom bestempeld tot de zakelijke lancering. Voor vrienden en familie moet ik dus ook nog een klein feestje organiseren… Een boek schrijven is dus een aardig klusje, maar daarna begint het harde werken pas!

Mijn huis staat vol met Gispen stoelen. De oude stalen buistoelen uit de jaren 30 zijn nog steeds hip en worden zelfs nog volop geproduceerd. Mijn beeld van het moderne Gispen was die van de saaie grijze jaren 90 bureau’s en vormloze bureau stoelen. Na een ochtend werken op de meest uiteenlopende stoelen en meubels die allen prachtig en comfortabel waren, heb ik mijn mening 180 graden bijgesteld. Ik ben hernieuwd fan van Gispen, nu van oud en nieuw.

Wellicht is het mijn oppervlakkigheid of mijn extreme gevoeligheid voor kleur en vorm, maar ik word vrolijk en raak geïnspireerd door waar ik zit, hoe het voelt, hoe het er uit ziet en welke kleur het heeft. Uit mijn contacten met hoogleraar Peter Vink van de TU Delft, weet ik dat ik daar niet de enige in ben. Mensen worden enorm beïnvloed door hun omgeving. Als je staand vergadert, dan ben je meer to-the-point. Als je een gesprek hebt in een comfortabele fauteuil dan worden je gesprekken persoonlijker gesprek. En als je samen aan een ronde tafel zit, dan is je overleg effectiever en evenwichtiger. Allemaal uitgangspunten waar Gispen rekening mee houdt bij het ontwerp van kantoren en meubilair.

Thuis in een Gispen 412 (ontwerp 1934)

Rustige kantooromgeving

Kantooromgeving met veel impulsen

Duurzaam

Biologisch afbreekbaar tafelblad

Thuiswerken
Ook aan het thuiswerken heeft Gispen gedacht. Diverse oplossingen voor thuis comfortabel en verantwoord werken. Mijn favoriet is de lounge achtige, maar zeer ontspannen zittende laptop stoel, die helaas niet in mijn achterbak pastte!

NB: Tijdens de week van het nieuwe werken, werken een aantal collega’s van MVO Nederland een of meerdere dagen bij partners op kantoor. Om te ondervinden of flexibel bij elkaar werken nu eigenlijk werkt.

Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie ofwel EL&I ligt op een steenworp afstand van Den Haag Centraal, net als alle andere ministeries overigens. Vanaf het treinstation loop je langs het gebouw van VNO NCW en als je het SER gebouw ziet ben je net te ver. Kortom, het centrum van de poldermacht is daar rijkelijk vertegenwoordigd. Ik ga kennismaken met Saskia de Smidt, die als beleidsmedewerker verantwoordelijk is voor sociale innovatie. Voorwaarde voor ons gesprek is dat ik daarna bij EL&I mag flexwerken. Het is per slot van rekening de week van het nieuwe werken en MVO Nederland komt naar u toe deze herfst om bij u te flexwerken. Mijn eerste werkplek is dus bij EL&I. Kun je bij een ministerie als buitenstaander überhaupt internet op en is er wel een plekje beschikbaar? Ik ga het ondervinden.

Beveiliging
Ondanks het altijd vervaarlijk uitziende uniform van de beveiligingsmevrouw en de noodzakelijke legitimatie check (zonder geldig legitimatiebewijs kom je dus echt een ministerie niet binnen), werd ik bijzonder vriendelijk geholpen en verzeilde ik in een goed gesprek over de aankomende staking van het openbaar vervoer in de grote steden. Bij de balie stond op een bordje direct aangegeven dat er in het ministerie Wifi beschikbaar is en de beveiligingsmevrouw schrijft de inlogcode op een geeltje. Wachtend op mijn gastvrouw kan ik dus al direct op mijn laptop mijn mail ophalen. Een goed begin is het halve werk zullen we maar zeggen!

Nieuw en oud

Atrium waar oud en nieuw elkaar ontmoeten

Flexen

Flexen bij EL&I met veel dossiermappen

Flexwerken bij de overheid kan dus uitstekend. Je moet wel een chaperonne hebben aan de binnenkant om je langs de beveiliging te leiden.

NB: Tijdens de week van het nieuwe werken, werken een aantal collega’s van MVO Nederland een of meerdere dagen bij partners op kantoor. Om te ondervinden of flexibel bij elkaar werken nu eigenlijk werkt.

Nietsvermoedend kijk ik televisie. Enigszins verveeld zapp ik langs alle digitale kanalen en verbaas me over de hoeveelheid bagger die er langs komt. Maar ja, ook ik kijk er blijkbaar naar. Op een Nederlands kanaal blijf ik hangen bij de reclames. Er verschijnt een man in een lichtblauw overhemd met een boodschap. ‘De pers en politiek maakt ons negatief en ongelukkig. Dat gevoel wil ik niet meer. Daar ben ik helemaal klaar mee. Wij zijn aan de bal. De blauwe bal van verbinding. Samen kunnen wij een betere toekomst bouwen. Wij kunnen wereldkampioen zijn in het leven met elkaar. Stop met vechten, start de verbinding.’

Het is een positieve boodschap, een menselijke boodschap. Ik ben geraakt, maar ook verward. Wie is deze man die dure reclamezendtijd inkoopt voor deze boodschap? Waar is hij van? Waarom komt hij met de boodschap van verbinding en van menselijkheid? Via Twitter kom ik in verbinding met Salem Samhoud en na een aantal berichten spreken we elkaar in de keuken van het historische pand van zijn adviesbureau, &Samhoud.

Persoonlijk leiderschap
Leiderschap is in de eerste plaats persoonlijk leiderschap. Je neemt daarmee verantwoordelijkheid voor je eigen leven. Je bepaalt richting en vervolgens houd je dat vol. Dat volhouden is lastig. Het houdt in dat je heel consistent vasthoudt aan je visie. Waarom je dingen doet, waarheen je wil, hoe je met elkaar om wil gaan en waar je goed in wil zijn. Die visie houdt je vast en leef je bijna elke seconde. Dus voor mij is leiderschap enerzijds geïnspireerd zijn door je eigen visie, waarom je dingen doet en waarheen je wil. Anderzijds is het zeer gedisciplineerd zijn om elke actie te volgen, die je uit die visie hebt ontwikkeld.

Visie
Ik ben gedreven door het hoger doel van ons bureau. Together we build a brighter future. We achieve breakthroughs by inspiring and connecting people. Dus ik wil de wereld beter maken, ik wil innovaties, doorbraken creëren door het inspireren en verbinden van mensen. Zodat mensen het zelf gaan doen, doordat zij dat willen. Als je dat doet, komen er doorbraken.

Bij dat hoger doel hebben we een zogenaamd gewaagd doel om het concreet te maken. Met &Samhoud willen we een top 10 brand zijn in Nederland. Dus dan moet je wel elke dag aan de weg timmeren. Dan moet je elke dag ontzettend goed werk leveren voor je klanten. Dan moet je creatieve dingen verzinnen. Dan moet je dit soort gesprekken houden en dan moet je vooral elk moment verbindend zijn.

Verbinden
We hebben wereldwijd onderzoek gedaan naar verbinding. Het bestaat uit drie onderdelen, het begint met verbinding met jezelf. Voor verbinding met jezelf moet je bepalen wat wil je en wat kan je? Zonder verbinding met jezelf kun je ook niet verbonden zijn met anderen.

Na verbinding met jezelf ga je je verbinden met anderen. Er zijn drie elementen die daar toe leiden. Ten eerste nieuwsgierig zijn, het willen weten. Dan oprecht aandacht aan iemand geven. De derde is kritisch feedback durven geven. Als je die drie elementen hebt, ontstaat er verbinding met een ander.

Daar zit een sterke lijn in, degene die meer verbonden is met zichzelf, is ook meer verbonden met anderen en meer met de organisatie waar hij of zij werkt en de maatschappij. Het begint altijd bij jezelf.

Bijdrage
De kernwaarden van ons bedrijf zijn: authenticiteit, intensiteit en vriendschap. Een van de belangrijkste dingen waar ik een bijdrage aan kan leveren, is dat mensen zich ontwikkelen naar hun eigen authenticiteit. Door de wijze waarop ik of onze organisatie optreed, zeggen de mensen waar we mee werken: ‘Wij hebben vriendschap met elkaar, want we willen samen de wereld beter maken.’ Bedrijven vragen ons hen te adviseren, verbindingen te leggen tussen hun bedrijf en hun klanten. Daar kan ik een bijdrage aan leveren. Maar ik kan ook een bijdrage leveren aan de school programma’s die wij hebben voor groepen 7 en 8 om de verbinding te leggen met zichzelf. Ik kan ook verbinding realiseren door binnen &Samhoud alle mensen een persoonlijke visie te laten ontwikkelen. En dat ook te doen bij de bedrijven waar we voor werken. Door films te maken over verbinding, daarmee kan ik de mensen inspireren tot verbinding. Ik kan dat dus elke dag. Maar het begint bij elk gesprek dat ik heb.

Waar leidt die verbinding dan toe?
Ik geloof dat ik niet voor de klimaatverandering, het groene ben. Dat is wel extreem belangrijk overigens, maar ik ben veel meer voor de menselijke klimaatverandering. En als we beter met elkaar omgaan, dan gaan we ook wel weer beter met de wereld om. Dat is mijn intrinsieke drijfveer en waar ik ook heel goed in ben. Ik weet daar heel veel van en daar kan ik een bijdrage aan leveren. Aan het groene kan ik niet zo’n grote bijdrage leveren.

Hoe kom je daar achter?
Dat is waarom wij persoonlijke visie in de markt zetten. We starten er zelfs met kinderen op de basisschool al mee. Het is best moeilijk, want het is een bewustwordingsproces van mensen. Ik zal je een email voorlezen van een vrouw die bij ons werkt. Ze stuurt me elke zaterdag een soort weekverslag.

‘Ondanks dat ik al uit het kooitje was gestapt en begon te vliegen, heb ik het gevoel dat ik mijn vleugels de laatste maanden nog beter heb leren uitslaan en dat ze kleur hebben gekregen. Ik heb meer ruimte durven pakken en durf wat verder bij mijn kooitje vandaan te vliegen. Ik accepteer mezelf nog meer en durf voor mezelf en mijn mening op te komen. Ik mag er zijn. Niet alleen omdat jij dat zegt, maar omdat ik dat zo begin te voelen. Met een traan die prikkelt achter mijn ogen, wil ik je bedanken.’

Door aan de slag te gaan met je eigen visie, kun je dus mensen helpen. Dat doe je door de theorie van verbinding toe te passen. Oprechte aandacht geven, nieuwsgierig zijn en ook kritisch durven zijn. Dan gebeurt het.

Bij het geven van kritiek gaat het vaak mis. Als ik iemand de moeite waard vind, dan durf ik hem ook kritiek te geven. Een vriend is ook degene die zegt waar je niet zo goed in bent. Maar heel veel mensen zijn zo met zichzelf bezig dat ze geen oprechte aandacht kunnen geven. Ze zijn niet gefocust op het moment dat ze met elkaar zijn.

Tip
Go your own way (Fleetwood Mac), Shine silently (Nils Lofgren) en Together we build a brighter future (Eva Jane, Better world Brighter Future).

Bij het afscheid gaf Salem mij ook nog mooie kritische feedback. ‘Je moet je foto op je website veranderen. Je bent veel jonger in het echt. Op de foto ben je een zakenmannetje.’ Het was niet de eerste keer dat ik het hoor, maar neem de kritiek ter harte! En elke keer als ik Nils Lofgren op mijn iPod hoor denk ik aan de kritische feedback van Salem.

Dit blog is geschreven in het kader van het boek dat ik aan het schrijven ben over leiderschap: Boven het maaiveld

Terug van zomervakantie werd ik onrustig. De cover was ontworpen en de afspraak met de fotograaf gemaakt. De deadline in december leek voor de vakantie nog ver weg, maar na de vakantie ineens akelig dichtbij. Mijn laptop stond vol met mooie interviews, anekdotes, ideetjes en vage hersenspinsels. Kortom allemaal puzzelstukjes voor een boek, maar die moesten nog wel even tot een helder en coherent geheel gesmeed worden. En dat is nu net het onderdeel van een boek schrijven dat ik nog nooit heb gedaan. De stress kroop langzaam langs mijn ruggengraat omhoog en ik werd elke dag iets meer onuitstaanbaar voor mijn gezin.

Advertentie Boven het Maaiveld in brochure UnieboekSpectrum

Wat te doen? Gelukkig heb ik een uitermate wijze en doortastende vriendin die al een maand vooruit ziet wat er met me aan de hand is. Dus de eerste schrijfweekenden waren snel gepland en dat gaf alweer wat rust. Na wat gespeur op het internet besloot ik niet in een bos of aan een vreemd strand, maar in hartje Den Haag te gaan schrijven. Daar heb ik gestudeerd en 10 jaar gewoond, daar liggen mijn wilde haren nog ergens, dus dat voelde goed.

Mijn schrijfweekend zag er uit als een kroegentocht zonder drank. Om 10 uur zat ik in de Boterwaag en na veel verse muntthee, een uitsmijter en drie uur schrijven had ik een dikke kop. Tijd voor een lekkere wandeling door historisch Den Haag om inspiratie op te doen. Genoeg herinneringen op te halen en vooral een wandeling door het Binnenhof doet wonderen. Dus om 15.00 uur zat ik in kroeg nummer 2 verder te tikken op mijn fabuleuze Macbook Air (met extra lange batterij duur). Na mijn vijfde gesproken zin van de dag – ‘Doet u mij maar een kogelbiefstukje.’ – en weer drie uur vol continu schrijven was ik ondertussen al ver gevorderd. Afzonderen in de drukte doet het dus voor mij. De puzzelstukjes vielen redelijk moeiteloos op zijn plek en mijn vingers hadden de grootste moeite om mijn gedachten bij te houden. Na een strandwandeling (dus toch wat natuur) nog wat laatste gedachten in een verlaten strandtent met twee bejaarden op het verwarmd terras en twee binnen, daarna tijd om te slapen.

Ontbijten in een kroeg is geweldig en zeker als je de eerste gast bent. De kok van Juliana’s aan de Plaats in Den Haag was nog niet eens binnen, dus verder dan een kop thee kwam ik nog niet. Maar van 10 tot 13 uur typte ik mijn laatste woorden van mijn schrijfweekend. Een groot succes.

Een maand later herhaalde ik mijn schrijfkroegentocht in Scheveningen en nu zie ik ineens het einde van het creatieproces naderen. Nog twee interviews doen en het interview met Willemijn Verloop nog uitwerken. Dan is het klaar. Nou ja, in ieder geval de creatie. Daarna moet er natuurlijk feedback komen van de uitgever en mijn proefleesclubje. Een ander ding waar ik behoorlijk stress van krijg. Mijn geliefden gaan mijn schrijfsels nu lezen. Doodeng.

Dit blog is geschreven in het kader van het boek dat ik aan het schrijven ben over leiderschap: Boven het maaiveld

In het donker, in alle vroegte ga ik in de trein op pad naar Antwerpen. Daar wordt het tweejaarlijkse congres van de SER en de SERV (de Vlaamse SER) gehouden en ik mag ook komen. Dit keer gaat het over duurzame inzetbaarheid, een boeiend en belangrijk onderwerp gezien de vergrijzing. Na aankomst neem ik een kop thee en zoek een plekje in de conferentiezaal. De opkomst is veel groter dan verwacht, de organisatie is naarstig extra stoelen aan het bijzetten en toch blijft de tweede rij, achter alle sprekers en hotemetoten, leeg. Vreemd, maar ook kansrijk. Ik ga pal achter Alexander Rinnooy Kan zitten, want ik ben op een missie: “Een afspraak regelen voor een interview, hij moet natuurlijk in mijn boek!”

Na de eerste sprekers op het congres draait hij zich om en vraagt mij en mijn buurman wat we er van vonden. Een warm, ontspannen en geïnteresseerd mens, waaraan je de druk en de drukte geenszins merkt. Later die dag, sta ik naast hem te wachten op de lift en durf ik hem te vragen. Zijn reactie? “Waarom leiders leiden? Dat is een lastige vraag. Maak maar een afspraak.” Missie geslaagd, ik heb een afspraak met een van de meest invloedrijke mensen in Nederland. Hoe kijkt hij aan tegen leiderschap? En wat wil hij bijdragen vanuit het symbool van ons poldermodel, de Sociaal Economische Raad.

Wat is leiderschap?
Richting durven geven is zijn eenvoudigste samenvatting. Op een zodanige manier dat je niet tot de ontdekking komt, als je die richting inslaat, dat je het als enige doet. Dat betekent dat er een ingewikkelde balans bestaat tussen hoever je kunt gaan in het uitzetten van een nieuwe koers aan de ene kant en hoe belangrijk je het moet vinden om iedereen aan boord te houden. Daar wordt het lastig en daar zijn ook geen recepten voor. Het is ook niet voor niks dat er zoveel over gepubliceerd wordt, want het is heel erg moeilijk om een universeel recept te ontwikkelen voor die balans en wat er bij hoort om die balans goed te houden. Van alle plussen van leiderschap kun je teveel hebben. Je kunt ook zeker te weinig hebben. Het is altijd een evenwichtsoefening.

Waar wilt u voor vechten?
Vooral voor het in stand houden van een mooie traditie, die heel kwetsbaar is. En die ook vaak niet naar waarde wordt geschat. Daarnaast heb ik ook een hele grote affectie voor Nederland. Ik gun Nederland deze traditie. Ik denk dat het ook een heel bijzonder onderdeel van onze cultuur is en dat het niet vanzelf spreekt dat het overleg jaar na jaar na jaar goed blijft gaan. Als dat nog vele jaren doorgaat, dan zal ik mij royaal beloond voelen.

Er zijn tussentijdse resultaten die daartoe bijdragen. Maar die zijn zeer beperkt regisseerbaar. De SER is machtig, maar ook vrij onmachtig. Als Bernard Wientjes, voorzitter VNO-NCWen AgnesJongerius, (voorzitter FNV ruzie met elkaar krijgen, dan kan ik proberen te bemiddelen. Maar als ze zich er niks van aantrekken, dan kan ik verder ook niet heel veel meer bereiken. Je bent in deze functie afhankelijk van anderen. Dat geldt voor elke leider. In die zin maak ik mijn grotere doel niet al te afhankelijk van tussentijdse kleine resultaten. Het is te koesteren wat we hier hebben.

Via Twitter vroeg iemand hoe u de SER ziet in de netwerksamenleving?
De SER functioneert er alleen maar beter door, omdat wij proberen heel erg open te staan voor andere ideeën. We nemen wel de finale verantwoordelijkheid over wat wij ervan vinden. Maar we willen heel graag luisteren naar wat mensen met ideeën of ervaringen er van vinden. Wij willen maximaal gebruikmaken van al die netwerken en gebruikmaken van de technologie die bij die netwerken hoort. Ook heel conventionele middelen als hoorzittingen werken overigens nog prima.

Tezelfdertijd is het ook zo dat in een samenleving waar het tempo heel hoog ligt, mensen gauw ongeduldig zijn en merkwaardigerwijs snel ontevreden zijn; ondanks dat we het gelukkigste land van de wereld zijn, met een economie die tot de best functionerende behoort. De politieke cultuur die zich heeft ontwikkeld in Nederland, is niet een cultuur die heel veel ruimte biedt voor enigszins afstandelijke reflectie. Het is toch goed om van tijd tot tijd een stapje achteruit te zetten en na te denken over wat je ziet of denkt te zien. En die tijd, die ruimte wordt maar beperkt gegund. Niet alleen aan ons; ook de politiek gunt zichzelf de tijd niet. Het is in de media een kwestie van snel reageren en door naar het volgende thema.

Onze werkwijze vraagt om enige afstandelijkheid, een goede analyse en respect voor de feiten.Dan ga je eens kijken wat je ervan leert en ermee kunt. Dat doe je niet in 24 uur; zo simpel is het gewoon. Het kost vaak maanden, zeker nooit minder dan weken en al helemaal nooit dagen.

Wat kun je zelf doen?
Ieder van ons heeft het vermogen om een uniek onderdeel te worden van een zinnig groter geheel. Dat is waar je als mens naar streeft. Iedereen wordt die ruimte ook wel geboden. Binnen dat grotere geheel is er ook altijd ruimte om een kleine of grote duw in de goede richting te geven. Dat is waar het om gaat. En dat kan in wat je doet als vrijwilliger, als ouder. Het kan uiteraard in wat je op je werk doet, het kan in wat je schrijft en wat je deelt. Maar je fungeert als mens in interactie met anderen. In die interactie kun je een verandering initiëren, die positief doorwerkt op de levens van de mensen om je heen.
Wat individuele mensen overkomt, vraagt een rechtstreekse bemoeienis van een attent, alert, ambitieus individu in hun directe omgeving. Dat individu kan een ieder zijn. Daar liggen de kansen om het verschil te maken. En naar mate je meer of minder geluk hebt, kan je actieradius groter en groter worden.

Dit blog is geschreven in het kader van het boek dat ik aan het schrijven ben over leiderschap: Boven het maaiveld

Een week voor het jaarlijkse Future Leaders Event van MVO Nederland werd ik gevraagd om een vragenuurtje te leiden met Trude Maas – de Brouwer. Even Googlen later, was ik zeer onder de indruk van haar CV: oud-directeur van BSO (het veel geprezen bedrijf van Eckart Wintzen), oud-Eerste Kamerlid voor de PvdA, voorvechter van diversiteit en ontelbare commissariaten waaronder voorzitter van de Raad van Commissarissen van Philips Nederland. Mijn eerste ontmoeting met Trude was een uurtje voor de start van het event. Even snel voorbereiden voordat we een zaal van 100 ‘high potentials’ tegemoet zouden treden. Ik voelde me direct bij haar op me gemak. Vriendelijke oogopslag en in contrast met haar chique voorkomen een direct en soms zelfs stevig taalgebruik. We hadden elkaar snel gevonden: “Het moet mensgerichter!” Waar komt dat bij haar vandaan?

Hoe kijk je tegen leiderschap aan?
Het is een veel misbruikt begrip volgens mij. Ik heb een tijd gehad dat ik altijd meteen in een dwarse houding schoot: “Ja, dan hebben we het zeker over Mussolini die alle treinen op tijd laat rijden.” Staat leiderschap synoniem aan omhoog delegeren, waardoor je zelf niks meer hoeft te doen? Dat is onzin. Maar ik denk aan de andere kant dat het toch wel iets betekent omdat er zoveel discussie over is.

Moreel leiderschap
Het zou mooi zijn als bijvoorbeeld de Tweede Kamer moreel leiderschap zou tonen. Door bij zo’n geval als de NS (red. na druk van de Tweede Kamer rondom de presentaties van de NS moest de topman weg) ook eens mee te nemen: Hoeveel jaar geleden is de NS geprivatiseerd? Welke randvoorwaarden hebben ze daarvoor meegekregen? En wie waren het ook al weer die de randvoorwaarden geschapen hebben? O ja, dat waren wij als tweede kamer zelf…

Leiderschap heeft dus met moraal en ethiek te maken. Het is makkelijker om met de meute mee te rennen. Als je daar uit wil stappen, dan moet je een ‘drive’ hebben en een gevoel van veiligheid. Dus zowel de innerlijke overtuiging als de externe omgeving die ruimte biedt.

Leiders horen denkkaders of ruimte te creëren voor anderen om het speelveld aan te geven. In essentie is het zo dat hoe beter iedereen weet wat de opdracht is, hoe beter je iedereen gewoon zijn gang kan laten gaan. Ik heb natuurlijk 10 jaar BSO (red. het bedrijf van Eckhart Wintzen) achter de rug. Daar was het doel duidelijk en iedereen wist wat zijn/haar bijdrage er was. Dan kun je veel controlemechanismen loslaten. De kunst is om ervoor te zorgen dat mensen ‘selfpropelling’ kunnen zijn.

Wat is je eerste leiderservaring?
Ik studeerde in Utrecht in de jaren ‘60 en alles moest dus anders. De studie Algemene Taalwetenschap volgde ik samen met wel 6 andere studenten. Bijna privé onderwijs. Er werd ook aan zo’n klein groepje hoorcollege gegeven, maar wij als studenten wilden dat wel anders. Er werd tussen de studenten onderling moeilijk over gedaan en de hoogleraar was natuurlijk stom dat hij zo college gaf. Op een gegeven moment zei ik: “Hebben we het er ooit wel eens met hem over gehad? Moeten we dat dan niet eerst doen?” Dan ben je natuurlijk direct aan de beurt om ook het gesprek met die man aan te gaan. Ik ging natuurlijk met enige spanning in mijn lijf naar hem toe. Het bleek een heel eenvoudig gesprek, want de beste man vond het een goed idee om het anders te gaan doen. Ik was natuurlijk de held, want ik had het geregeld. Wat ik daar van geleerd heb? Als je de leeuw recht in de ogen kijkt, dan is het in 9 van de 10 gevallen een lief poesje.

Vertrouwen in mensen
Niemand gaat ‘s ochtends naar zijn werk met de intentie: “Ik ga de boel eens lekker verstieren.” Ik denk ook dat er veel meer onderbenutting is dan overbelasting. Dat mensen eerder in de WIA raken doordat ze de ruimte niet krijgen of zich gefrustreerd voelen, dan dat er dingen van ze gevraagd worden die ze niet aankunnen. Daarbij vind ik het fantastisch wat technologie openbreekt. De rode draad van al die vernieuwing is empowerment. Al die verandertrajecten in organisaties draaien maar om 1 ding: informatie kunnen gebruiken. Mensen op een lager niveau empoweren zodat ze kunnen waarnemen wat er niet goed gaat en de mogelijkheid geven het anders te doen. Ik vind dit dus een hele leuke tijd.

Tip
Erken empathie als waarde. Dat zijn we een beetje kwijt. Het is interessant de discussie te zien die zich in de verenigde staten ontwikkeld heeft rondom de aanslag op het Democratische Congreslid Gabrielle Giffords. Hierbij gaan stemmen op, die zeggen: “Wat schieten we op met modder gooien.” Labiele geesten denken daarom: “O, we gaan met modder gooien. Nou dat kan ik ook wel.”
Laten die labiele geesten in plaats daarvan nou maar oppikken uit hun omgeving dat een ander ook ruimte mag hebben, dat je niet altijd zelf gelijk hebt. Dat is denk ik voor de kwaliteit voor de samenleving zeer belangrijk. Het is jammer dat politici, dat nu niet doet. Ze doen het omgekeerde en gunnen elkaar het licht in de ogen niet.

Dit blog is geschreven in het kader van het boek dat ik aan het schrijven ben over leiderschap: Boven het maaiveld

Tussen de Sint en de kerstman ontmoet ik Tex Gunning in zijn riante kamer in het Amsterdamse WorldTradeCenter. Het is nog vroeg – voor mij in ieder geval – dus het is nog sereen stil in het hoofdkantoor van AkzoNobel. Ik ken Tex eigenlijk alleen van een afstand en van de verhalen van anderen. De verhalen zijn onverkort lovend. Een mensenmens, met een bijzondere passie voor duurzaamheid. Wat voor leider zal ik aantreffen bij dit lid van de raad van bestuur van de chemiegigant AkzoNobel? In ieder geval geen leider in een strak krijtstreep pak, maar in een lamswollen trui en instappers die lang geleden aan een poetsbeurt toe waren.

Wat is leiderschap voor jou?
Naar mate ik ouder wordt verandert het begrip. Het krijgt een steeds groter perspectief. Vorige week heb ik een lezing gegeven en ben gestart met een foto van een kind. Tegen het publiek zei ik: ‘We moeten goed nadenken waarom we over leiderschap praten. Waarom we hier bij elkaar komen? Waar gaat het eigenlijk om? Gaat het om organisaties en hoe je die beter en effectiever kan aansturen of gaat het over iets heel anders? Gaat het over iets dat te maken heeft met onze duurzaamheid? Heeft het te maken met deze wereld een stapje verder brengen en deze wereld verbeteren voor de generaties na ons?’

Als je een bedrijf leidt, en je leidt dat niet voor nu, maar je leidt dat voor je kinderen. Dan wordt het allemaal erg makkelijk. Want dan weet je dat je geen dingen moet doen die niet goed zijn voor de toekomst van je kinderen. Je vraagt jezelf telkens af: ‘Wat betekent dit over 30 jaar?’ Als ik nu besluit waar ik mijn research & development geld in investeer. Of hoe ik de ontwikkelingstrajecten voor mijn leiders en mijn organisatie inzet.

Leiderschap wordt pas moeilijk als het gaat om het hier en nu. Als het gaat om alle emoties die in het hier en nu altijd meespelen. De huidige verhoudingen die meespelen. De huidige angsten en frustraties die meespelen. Dan wordt leiderschap moeilijk. En daar kom je gewoon niet uit. Leiderschap is altijd lange termijn, het is nooit hier en nu, ‘never – ever’. Dat is management.

Enlightend Selfishness
Je wordt natuurlijk een veel gelukkiger mens als je zin geeft aan anderen. Geven is gelukkig maken en gelukkig worden. De realiteit van geven is dat mensen je er van alles voor terug geven. Niet alleen betere resultaten, maar ook relaties, verbondenheid, liefde, erkenning, vertrouwen. Al die dingen die mensen nodig hebben. Het leven wat je leidt in die organisaties aan de top is niet gemakkelijk: ‘You get knocked over all the time.’ En dan is het fijn om vrienden te hebben, om mensen te hebben die zich verbonden voelen met je. Want anders hou je het niet vol. Je ziel wordt dan zo leeg gemaakt, dan heb je er geen zin meer in.

Zo belde ik laatste een van mijn medewerkers rond een uur of zes. Die had ik weken niet gezien en ik zei: ‘Josien, ik moet je even spreken want anders heb ik afkickverschijnselen. Ik werk alleen nog maar voor mensen zoals jij.’ En dan kletsen we even. Ze was al thuis en d’r man en d’r kinderen hoorde ik al op de achtergrond. En dat geeft me dan weer energie. Daar doe je het voor.

Leiderschap is een verantwoordelijkheid
Te weinig mensen realiseren zich dat leiderschap geen positie is, maar een verantwoordelijkheid. Onze cultuur is daar niet goed in. Het begint al bij onze scholen, daar gaat het allemaal over individuele prestaties. Jij hebt een 9 en jij hebt een 6. Jij gaat verder, hij gaat niet verder. Het is dus heel individueel, heel ego gedreven. Dat hele patroon gaat door in de middelbare school, de studie, de eerste, tweede, derde baan. Ze gaan geloven dat het echt aan hen zelf ligt. Zo verliezen ze het perspectief dat ze er gekomen zijn door anderen. Want als er geen leraren en geen ouders waren, dan waren zij er ook niet. En als niemand een curriculum had ontwikkeld, dan waren zij er ook niet. En als die organisatie niet had bestaan, dan waren zij er ook niet. En als die werknemers rondom die man niet hadden gepresteerd, dan was hij ook niet gepromoveerd. Dus we creëren een soort illusie rondom ons individu als we naar de top gaan. Zodat mensen die uiteindelijk op een positie van leiderschap komen, er bijna allemaal in geloven dat zij dat zelf bereikt hebben.

De grootste gewaarwording die ik eigenlijk gehad heb, is dat ik vanaf mijn eerste baan zag dat er andere mensen waren die dingen konden, die ik niet kon. Of dingen wisten die ik niet wist. En dat heeft mij een bepaalde leiderschapsstijl doen ontwikkelen. Waar ik anderen altijd betrek in zowel de probleemstelling als de oplossing van de problemen. Ze heel veel respect en erkenning geef voor het aandragen van de oplossing. En dan leer je wel bewust en onbewust: ‘Hoe meer je andere mensen betrekt, hoe meer je andere mensen de waardering geeft die ze verdienen, (Tex lacht) hoe beter het gaat.’

De bron
Ik heb een hele hoge behoefte aan affiliatie, omdat ik in een disfunctioneel gezin ben opgegroeid. Bij vriendjes en andere familieleden zocht en vond ik wél veiligheid, harmonie en gemeenschapszin. Die behoefte aan affiliatie heb ik meegenomen in het bedrijfsleven. Dus toen ik in het bedrijfsleven kwam, ontstond er ook een soort haat liefde verhouding. Andere mensen, die het ook waardevol vonden om goede relaties te hebben in het bedrijfsleven, daar had ik wel wat mee. Maar met mensen die manipulatief waren en mensen misbruikten voor eigen doeleinden, daar had ik helemaal niks mee.

Tip voor een toekomstig leider
Great leaders are first and foremost great human beings. Het gaat niet zozeer om het verder ontwikkelen van je vaardigheden en competenties. Want die kun je altijd compenseren in je bedrijf met andere mensen. Waar het om gaat is je eigen karakter ontwikkeling. Leef je met de juiste intenties, de juiste attitudes en weet je de juiste wijsheid mee te nemen naar je baan. Maar hoe kom je tot intenties? Hoe veranker je dat in jezelf? Door je af te vragen: ‘Wat wil ik nou? Wie ben ik nou? Wat maakt mij nou gelukkig?’ Door een dienstbaar leven te gaan leiden voor anderen. Dan kan je nooit verkeerd gaan. Nooit! Hoeveel fouten je ook maakt. Want mensen vergeven je fouten, als je dat met de juiste intentie hebt gedaan. Mensen vergeven nooit je fouten als je met de verkeerde intentie werkt.

Dit blog is geschreven in het kader van het boek dat ik aan het schrijven ben over leiderschap: Boven het maaiveld

Het uitzicht over het meer van Bolsena in Italië is prachtig. Terwijl mijn kinderen spelen in het zwembad en het grote huis dat we samen met vrienden gehuurd hebben gonst van de bedrijvigheid, tik ik dit blogje op de veranda. “Wanneer begin jij weer met werken?”, vroeg Sander, die huisarts is, gisteren aan me. Tja, dat is nog niet zo’n makkelijke vraag aangezien ik nu eigenlijk zit te werken.

Uitzicht vanuit vakantieadres

Gij zult
De truc zit hem volgens mij in het ‘moeten’. Als ik dit blogje moet schrijven als een verplichting, dan gaat het je tegenstaan. Houdt het je af van belangrijke vakantie verplichtingen als het bezichtigen van het zoveelste marktje of de zoveelste prachtige kerk? Zorgt het ervoor dat je je kinderen moet wegsturen, die je eigenlijk had beloofd om met ze te gaan stoeien in het water? Als het antwoord ‘ja’ is, dan moet je je volgens mij zorgen gaan maken. In mijn geval zijn de kinderen lekker een filmpje aan het kijken tijdens het heetst van de dag. En is mijn geliefde zeer content na een ochtendje markt bezoek. Het antwoord is dus ‘Nee’. Niemand hoeft zich zorgen te maken. Ik geniet me suf en ga dat ook nog wel even doen.

Open Summer Office
Bij terugkomst wacht mij Open Summer Office bij MVO Nederland. Gedurende drie weken doen we de deuren open voor mensen die een paar uurtjes bij MVO Nederland op kantoor willen komen werken. Een concept waar ik erg in geloof. Plug maar in al die kennis van buitenaf op al die aanwezige kennis binnen MVO Nederland. Het is net chemie. Mix een paar mensen samen dan krijg je vuurwerk! Ik ben er ook voor raad en daad op het gebied van Het Nieuwe Werken en wat breder op mensgericht ondernemen. Ik kijk uit naar de bijzondere ontmoetingen op de maandagen en woensdagen van 8 tot 24 augustus. Meer informatie over aanmelding en dergelijke kun je hier vinden. Tot dan, maar nu eerst even weer een duik in het zwembad.